سکته چشم

هر آنچه باید درباره‎ سکته چشم بدانیم:

عملکرد چشم‎‌ها مانند سایر اندام‌های بدن به گردش خون غنی از اکسیژن بستگی دارد.
چشم‎ ها دارای اعصاب و بافت ‎هایی هستند که سیگنال‎ هایی را به مغز می‌ فرستند تا تصویری بصری ایجاد کنند. یکی از مهم‎ترینِ این بافت‎ ها شبکیه است که در پشت چشم قرار دارد.
شبکیه نقش مهمی در ارسال سیگنال‎ های بصری به مغز ایفا می‎ کند و شامل شریان‎ ها و رگ‎ های کوچک و بزرگی است که خون را به قلب منتقل می‎کنند و بازمی‌‎گردانند.
این خون برای بینایی ضروری است و انسداد رگ‌‎های خونی شبکیه می ‎تواند به طور دائم در بینایی تأثیر بگذارد و منجر به کوری شود.
سکته چشم که با عنوان انسداد شریان شبکیه نیز شناخته می‎ شود، بر اثر لخته شدن خون یا تنگ شدن رگ‎ های خونی شبکیه ایجاد می ‌‎شود. جریانِ خون شبکیه دچار اختلال شده و در صورت عدم درمان ممکن است به آسیب دائمی شبکیه و از بین رفتن بینایی منجر شود.

 

سکته چشم چیست؟

انسداد شریان شبکیه یا سکته چشم منجر به قطع جریان خون شبکیه می‎ شود.
در طی سکته ‎چشمی، عملکرد طبیعی رگ ‎ها یا شریان‌های شبکیه مختل می ‎شود و رگ ‎ها به دلیل وجود لخته یا تنگ شدن مسدود می ‎شوند.
دقیقاً مانند سکته‎ مغزی، که جریان خون به مغز کاهش یافته یا قطع می‎‌شود، شبکیه‎ی چشم نیز جریان خون خود را از دست می‌‎دهد. ممکن است خون و مایعات به داخل شبکیه سرازیر شده و باعث تورم شوند و شبکیه و نیز بینایی فرد می‎ توانند به سرعت آسیب ببینند.

بسته به رگ خونی که تحت تأثیر قرار می ‌گیرد انواع مختلفی از سکته‎ چشم وجود دارد:

انسداد ورید مرکزی شبکیه Central retinal vein occlusion (CRVO):زمانی که رگ اصلی شبکیه مسدود می‎‌شود.

انسداد شریان مرکزی شبکیه Central retinal artery occlusion (CRAO): زمانی که شریان مرکزی شبکیه مسدود می‌‎شود.

انسداد ورید شاخه‌ای شبکیه Branch retinal vein occlusion : زمانی که رگ‎های کوچک شبکیه مسدود می‌شوند.

انسداد شریان شاخه‌ای شبکیه Branch retinal artery occlusion (BRAO): زمانی که شریان ‎های کوچک شبکیه مسدود می‎‌شوند.

 

آیا من در معرض سکته چشم هستم؟

خطر ابتلا به سکته‎ چشم ممکن است در برخی افراد بیشتراز سایرین باشد. علائم این عارضه شبیه به علائم ابتلا به سکته‎ مغزی است.
افرادی که سابقه‌ی شخصی یا خانوادگی شرایط زیر را دارند ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند:

تصلب شرایین یا ایجاد پلاک در عروق
فشار خون بالا
کلسترول بالا
سابقه‎ حمله ‎قلبی یا سکته ‎مغزی
درد قفسه سینه
بیماری انسداد عروق قلب
دیابت یا سابقه‎ خانوادگی دیابت
آب‎ سیاه

بر اساس اعلام آکادمی چشم پزشکی آمریکا افرادی که در دهه‎ی 60 زندگی خود هستند به ویژه مردان، بیشترین خطر ابتلا به سکته ‎چشم را دارند.

 

علائم 


تغییر ناگهانی در بینایی یا از بین رفتن بینایی ممکن است نشانه‎ ی سکته‎ چشم باشد.
سكته‎ چشم معمولاً بدون درد است. معمولاً اولین علامت سکته چشم تغییر ناگهانی در بینایی یا از بین رفتن دید در یک چشم است.
از دست دادن بینایی می‎ تواند خفیف باشد و یا ‎بر کل چشم تأثیر بگذارد. برخی از افراد فقط بینایی محیطی خود را از دست می‌دهند یا دچار نقاط کور یا دیدن “اجسام شناور” می‎ شوند. برخی دیگر ممکن است دچار تاری دید یا انحراف بینایی شوند. تغییرات بینایی در آغاز می‎ت وانند خفیف باشند و بعد از چند ساعت یا چند روز بدتر ‎شوند.
سکته مغزی، که بر جریان خون به مغز تأثیر می‎گذارد نیز می‎تواند باعث افت ناگهانی بینایی یا تغییر دید شود. به همین دلیل، هرگونه تغییر ناگهانی در بینایی، نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
هرچه درمان یک سکته مدت زمان بیشتری طول بکشد، احتمال اینکه آسیب ارگان ‎های تحت تاثیر دائمی شود بیشتر است.

 

تشخیص


از لحاظ پزشکی، از بین رفتن ناگهانی بینایی وضعیتی اورژانسی است.
برای تشخیص سکته‎ چشم، پزشکان ممکن است برای معاینه‎ ی شبکیه‎ آزمایشاتی بر روی آن انجام دهند که شامل موارد زیر است:
گشاد کردن چشم‎ها به وسیله‎ ی قطره برای راحت تر دیدن شبکیه
استفاده از یک رنگ و دوربین برای گرفتن عکس از شبکیه معروف به آنژیوگرافی فلورسئین. رنگ از طریق بازو تزریق می‎ شود و به پزشک اجازه می ‎دهد رگ ‎ها و شریان‏ های شبکیه را با وضوح بیشتری مشاهده کند.
بررسی فشار داخل چشم با استفاده از دمیدن هوا

معاینه ‎ی Slit-lamp، که از قطره‎ ی چشم، نور مخصوص و میکروسکوپی برای بررسی قسمت داخلی چشم استفاده می‎ کند.
• تست ‎های بینایی، مانند خواندن پوسترهای بینایی چشم و بررسی سمت یا دید محیطی.

این آزمایشات بدون درد است و توسط چشم ‎پزشک انجام می شوند.

 

درمان

درمان سکته‎ چشم باید در سریع‎ ترین زمان ممکن انجام شود تا آسیب به شبکیه را به حداقل برساند. گزینه‏ های درمانی شامل موارد زیر است:

داروهای از بین ‎برنده‎ ی لخته ‎های خون
روشی که لخته را به حرکت درآورد و از شبکیه دور کند
بزرگ کردن شریان ‎ها در شبکیه با استنشاق گاز
همچنین ممکن است افراد برای درمان بیماری‎ های قلبی یا مشکلات عروقی که ممکن است در سکته چشم نقش داشته باشند، به مراقبت‎ های طولانی مدتی نیاز داشته باشند.

 

پیشگیری

کنترل کلسترول و فشار خون و همچنین ورزش منظم، می ‎توانند به جلوگیری از سکته چشم کمک کنند.
انجام آزمایش‌ های مربوط به بیماری‎ های قلبی بخش مهمی از جلوگیری از سکته‎ چشم است. این آزمایش ‎ها شامل کنترل منظم کلسترول و فشار خون، و سایر عوامل ایجاد کننده‎ ی بیماری ‏های قلبی مانند سابقه ‎ی خانوادگی، رژیم غذایی و سبک زندگی است.
علائم بیماری قلبی نقش مهمی در سکته‎ چشم دارند. بر اساس مقاله ‎ای در ژورنال Eye ، 64 درصد از افرادی که پس از سکته‎ چشم بررسی شده ‎اند حداقل یک عامل خطرناک جدید بیماری‎ های قلبی داشته ‎اند که تشخیص داده نشده بوده است. مهم‎ترین عامل در این افراد کلسترول بالا بود.
به طور کلی، برای سالم نگه داشتن رگ‎های خونی و کمک به جلوگیری از سکته‎ چشم، افراد باید:
به طور منظم ورزش کنند. دستورالعمل فعالیت بدنی برای آمریکایی‎ ها 2.5 ساعت ورزش در هفته را توصیه می کند.
• یک رژیم غذایی برای سلامت قلب‎ داشته باشند که شامل میوه ‎ی زیاد، سبزیجات، غلات کامل و چربی ‎های اشباع نشده باشد.
می‎توانند از یک متخصص تغذیه کمک بگیرند.
از سیگار کشیدن خودداری کنند
برای کنترل سایر شرایط سلامتی‎ مانند دیابت تحت نظر پزشک قرار بگیرند.

 

چشم انداز

چشم ‎انداز بلند مدت برای مبتلایان به سکته‎ چشم بسیار متفاوت از یکدیگر است و به شدت سکته، موفقیت در درمان و شریان ‎ها یا رگ ‎های تحت تأثیر آن بستگی دارد.
در مقاله ژورنال Eye ، مشخص شد که 80 درصد افرادی که دچار سکته‎ چشم شده بودند، بینایی خود را در حدود 20/400 یا بدتر از آن از دست داده بودند.
در بعضی موارد، فرد ممکن است با گذشت زمان بخشی از دید خود را بازیابد. مطالعه‎ ای در ژورنال   Ophthalmology امریکا نشان داد که افت بینایی بسته به نوع سکته، در بسیاری از افراد ممکن است بهبود یابد.
نویسندگان این مقاله می ‎گویند که شناسایی نوع سکته عامل مهمی در چگونگی بازگشت بینایی فرد پس از آن است.

 

نتیجه
پیروی از یک سبک زندگی سالم نه فقط برای داشتن قلبی سالم بلکه برای سلامت عمومی ما و کاهش خطر ابتلا به مشکلاتی مانند سکته‎ چشم و از دست دادن بینایی ضروری است.

 

منبع